Huy Ynk - HIỆN TƯỢNG "YÊU NƯỚC ONLINE" VÀ SỰ SUY ĐỒI CỦA LÝ TRÍ: KHI ĐÁM ĐÔNG MẤT KHẢ NĂNG SOI GƯƠNG

Bài viết dưới đây là của Huy Ynk.

Trước khi đọc bài viết dưới đây. Chúng ta cùng thử nghĩ về từ "phản động", "ba que", "đu càng", "khát nước"

I. HIỆN TƯỢNG "YÊU NƯỚC ONLINE" VÀ SỰ SUY ĐỒI CỦA LÝ TRÍ: KHI ĐÁM ĐÔNG MẤT KHẢ NĂNG SOI GƯƠNG

1. Cơn say của đám đông và Chủ nghĩa Bộ lạc số (Digital Tribalism)

George Orwell, trong tiểu luận nổi tiếng "Notes on Nationalism" (Ghi chép về Chủ nghĩa Dân tộc), đã phân định rạch ròi: "Chủ nghĩa yêu nước (Patriotism) là tình cảm hiến dâng cho một nơi chốn cụ thể... mà không mong muốn áp đặt nó lên người khác. Ngược lại, Chủ nghĩa dân tộc (Nationalism) không thể tách rời khỏi khao khát quyền lực."

Hay là nếu 1 Gustave Le Bon sống lại vào thời đại này, ông hẳn sẽ phải viết lại cuốn "Tâm lý học đám đông" với những chương mục đen tối hơn nhiều. Tình hình chủ nghĩa dân tộc ở Việt Nam hiện nay không còn đơn thuần là cảm xúc yêu nước, nó đang mang dáng dấp của một tôn giáo thế tục cuồng tín. Tôi mạo muội đặt tên cho cái tôn giáo kỳ quặc này là "Đại Việt giáo". Trong giáo phái này, "Yêu nước online" cùng đội quân bàn phím tự xưng là "người Đông Lào" đã biến lòng yêu nước thành một tấm huy chương nhựa rẻ tiền mà bất kỳ kẻ nào cũng có thể đeo lên ngực, miễn là hắn biết gõ phím, biết chửi, biết công kích cá nhân và biết tuân phục mệnh lệnh của bầy đàn.

Chúng ta đang chứng kiến sự trỗi dậy của một tầng lớp "công dân kỹ thuật số" (netizens) với đặc điểm nhận dạng bi đát: Dân trí tỷ lệ nghịch với lòng tự ái. Họ bị cầm tù trong một tư duy nhị nguyên (binary thinking) sơ khai đến mức đáng thương: Thế giới này chỉ có hai màu Đen và Trắng; Ta là Chân lý, Tây - Tàu là Ngụy trá; Ta là Thượng đẳng, kẻ khác là Suy đồi; Ta là Bá quyền, còn lại là những kẻ nhăm nhe xâm lược.

Sự nguy hiểm tột cùng không nằm ở sự thiếu hiểu biết, mà nằm ở sự từ chối hiểu biết. Đám đông này vận hành y hệt những con cừu trong Trại súc vật (Animal Farm) của George Orwell, đồng thanh hô vang khẩu hiệu "Bốn chân tốt, hai chân xấu" mà không hề hiểu bản chất ngữ nghĩa, sẵn sàng húc sừng vào bất cứ ai dám đi ngược chiều gió. Khi một cá nhân tỉnh táo chỉ ra những lỗ hổng trong quản lý đô thị, những bất cập của giáo dục, y tế hay sự tụt hậu về văn hóa ứng xử, thay vì nhìn nhận để sửa đổi, đám đông này lập tức kích hoạt cơ chế phòng vệ bản năng: Chụp mũ. Đối với họ, phản biện đồng nghĩa với phản bội.

2. "Phản động" – Chiếc gông cùm của tư duy và Chủ nghĩa Sô-vanh mới

Những thuật ngữ như "phản động", "ba que", "khát nước" đã bị lạm dụng đến mức lố bịch. Từ những từ ngữ mang sắc thái chính trị nghiêm trọng, chúng đã trở thành những hòn đá vô tri mà đám đông ném vào bất cứ ai làm họ phật ý. Đây là một sự khủng bố ngôn từ. Bất kỳ ai sở hữu tư duy phản biện , dám nhìn thẳng vào những vết loét của xã hội để mong cầu sự chữa lành, đều bị quy kết là kẻ thù của dân tộc.

Thật là 1 nghịch lý trào phúng khi những kẻ tự xưng là yêu nước nhất lại là những kẻ sợ sự thật nhất. Khi một người phàn nàn về kẹt xe, ô nhiễm, lạm phát hay giá cả leo thang, đám đông "Hồng vệ binh online" sẽ ngay lập tức tung ra những văn mẫu kinh điển: "Anh đã làm được gì cho đất nước mà đòi hỏi?". Họ đã đánh tráo khái niệm một cách thô bỉ giữa nghĩa vụ của nhà nước và trách nhiệm của công dân. Câu nói nổi tiếng của JFK "Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta..." bị cắt cúp và nhồi nhét vào những ngữ cảnh sai lệch nhằm bịt miệng những tiếng nói đòi hỏi quyền lợi chính đáng.

Đây chính là biểu hiện trần trụi nhất của Chủ nghĩa Sô-vanh (Chauvinism). Họ tin rằng Việt Nam là đỉnh cao của đạo đức và văn minh nhân loại, là một đất nước ưu việt. Họ bài trừ văn hóa phương Tây - Tàu 1 cách cực đoan, coi mọi giá trị phổ quát (nhân quyền, dân chủ, tự do sáng tạo) là sự xâm lăng văn hóa ("Diễn biến hòa bình").

Nhưng mỉa mai thay, sự bài trừ ấy lại được thực hiện trên những chiếc iPhone đời mới nhất, trên nền tảng Facebook, YouTube của đế quốc Mỹ, và bằng những kiến thức khoa học kỹ thuật mà phương Tây đã dày công xây dựng.

Mỉa mai khi họ phác họa ra những đế quốc Phương Tây, Trung Hoa bá quyền, hung hãn, hiếu chiến, luôn coi mình là cái nôi của văn minh và nhìn lại quá khứ dân tộc Việt Nam nhưng những "con cừu trong bộ lạc số" này cũng chỉ là những nạn nhân, những con cừu may mắn của những kẻ cầm đầu cao hơn.

Những tên này cho rằng Trung Quốc là một nước luôn hại Việt Nam qua mọi lúc, từ việc nhập các sản phẩm không rõ ràng nguồn gốc rồi đổ tất cả là sản phẩm của Tàu nhằm kích động tâm lý đám đông. Họ nói về một Anh, Pháp, Mỹ bá quyền và luôn đàn áp các dân tộc khác nhưng trớ trêu khi họ cũng đang làm những việc mà họ tự phác họa ra cho các quốc gia ấy.

Sự mâu thuẫn nhận thức (Cognitive Dissonance) này không được giải quyết bằng logic, mà bị lấp liếm bằng sự hung hăng. Họ cổ vũ cho một thứ "Lịch sử xét lại", nơi mọi cuộc chiến của ta đều là thánh chiến, mọi vị vua đều là thánh nhân không tì vết, và người Việt chưa bao giờ sai. Đây là một dạng Tự luyến tập thể (Collective Narcissism), nơi cái tôi yếu ớt, què quặt của từng cá nhân được bơm phồng bằng ảo tưởng sức mạnh của cộng đồng để che đậy nỗi sợ hãi sâu thẳm về sự thua kém.

II. NHỮNG "THÁNH TÔNG ĐỒ" CỦA ĐẠI VIỆT GIÁO VÀ CHỦ NGHĨA CỰC ĐOAN: BỘ MẶT THẬT CỦA NHỮNG KẺ DẪN DẮT

Để phong trào mê muội này lan rộng như một đại dịch, cần có những vật chủ trung gian – những kẻ dẫn dắt dư luận (KOLs) biết cách thao túng tâm lý đám đông. Dưới đây là cuộc giải phẫu chi tiết về "Tứ giác quỷ" và "Trại súc vật" những lò đào tạo ra thế hệ "bò đỏ" hiện đại.

1 Thăng Long TV: Kẻ Kích Động (The Agitator) và Văn hóa "Chợ vỡ"

Nếu Tifosi là kẻ ngụy biện ngồi trong tháp ngà giấy, thì Thăng Long TV là gã đồ tể gào thét giữa chợ. Kênh này không cần tri thức, không cần logic, nó đánh trực diện vào phần não bò sát và cảm xúc nguyên thủy nhất của con người: Sự hận thù và Nỗi sợ.

Thăng Long TV là hiện thân của sự lật sử tráo trở và tư duy phản biện ở mức âm vô cực. Đối tượng khán giả của kênh này lại là những người lao động phổ thông thiếu thông tin, hoặc tầng lớp thanh thiếu niên đang trong giai đoạn hình thành nhân sinh quan. Cách chủ kênh nói chuyện đầy tính quy chụp, hằn học, mắt trợn ngược, sùi bọt mép, coi việc chửi bới, mạt sát các quốc gia khác hay các nhân vật lịch sử không cùng phe cánh là biểu hiện cao nhất của lòng yêu nước.

Điểm đặc trưng của Thăng Long TV là khả năng "chụp mũ" đạt đến cảnh giới thượng thừa. Với họ, thế giới chỉ tồn tại 2 gam màu: Ta và Địch. Bất cứ ai có ý kiến trái chiều, bất cứ ai dám ủng hộ 1 nhân vật lịch sử mà họ ghét (như vua Gia Long, Phan Thanh Giản...), đều lập tức bị quy kết là "tự nhục", "phản động". Họ đã biến lòng yêu nước thiêng liêng thành một thứ công cụ rẻ tiền để thỏa mãn cái tôi vĩ cuồng.

Thăng Long TV không tranh luận để tìm chân lý, họ tranh luận để tiêu diệt sự khác biệt. Họ kinh doanh trên sự hận thù, kiếm tiền từ những cái đầu nóng nhưng rỗng tuếch. Nguy hiểm hơn, họ đang bình thường hóa bạo lực ngôn từ, dạy cho trẻ em một bài học kinh tởm: Rằng yêu nước là phải biết ghét, và kẻ nào gào to nhất, kẻ đó đúng.

2. Dòng Máu Việt: Kẻ Đầu Độc Thế Hệ Mới (The Poisoner) bằng "Sử học mì ăn liền"

Dòng Máu Việt (DMV) lại là 1 biến thể khác, tinh vi và nguy hiểm hơn vì sự tiếp cận mềm mỏng qua các nền tảng video ngắn như TikTok, YouTube Shorts. DMV chuyên "đóng gói" chủ nghĩa dân tộc cực đoan vào những video ngắn, bắt mắt, nhạc nền hào hùng, giọng đọc trầm ấm để dễ bề viral (lan truyền).

Kênh này là bậc thầy của nghệ thuật "Đánh lận con đen" (Equivocation). DMV thường xuyên cắt gọt lịch sử, phóng đại các chi tiết vụn vặt để tôn vinh dân tộc một cách thái quá, biến lịch sử thành huyền sử, biến thực tế thành tiểu thuyết tiên hiệp. Mục tiêu của DMV là nhồi sọ thế hệ Gen Z và Gen Alpha. Khi 1 đứa trẻ lớp 5 xem DMV, chúng sẽ hình thành thế giới quan méo mó: Việt Nam là vô địch thiên hạ, là cái rốn của văn minh, thế giới bên ngoài đầy rẫy kẻ thù hèn hạ và mọi dân tộc khác đều mang nợ chúng ta.

Lịch sử dưới lăng kính của DMV không phải là những bài học xương máu để hậu thế soi mình răn dạy, mà là một tủ trưng bày thành tích giả tạo để "thủ dâm tinh thần". DMV gieo rắc tư duy Thượng đẳng sắc tộc (Ethnic Nationalism), khiến giới trẻ mắc kẹt trong ánh hào quang quá khứ được tô hồng để trốn tránh thực tại kinh tế - xã hội còn nhiều yếu kém. Đây là mô hình "Kinh doanh lòng yêu nước" , nơi lòng tự hào dân tộc bị biến thành món hàng, và sự cực đoan chính là công cụ marketing hiệu quả nhất để câu view, kiếm tiền quảng cáo.

3. Huy Six: Chí Phèo 4.0 (The Cultural Hooligan)

Sẽ là 1thiếu sót lớn nếu không có Huy Six, Huy Six lại tự hào cởi trần trùng trục, phô diễn sự cực đoan của 1 kẻ "vô sản về tư duy". Nhân vật này đại diện cho tầng đáy của văn hóa tranh luận: Nơi lý tính chết đi.

Phong cách của Huy Six không cần đến nghệ thuật ngụy biện, bởi đơn giản hắn sở hữu một "sa mạc" về kiến thức. Vũ khí duy nhất của hắn là sự Cùn (Eristic). Giống như một gã say rượu giữa làng Vũ Đại Internet, Huy Six biến mọi cuộc đối thoại thành phiên chợ tôm cá, nơi chân lý không thuộc về kẻ có lý lẽ, mà thuộc về kẻ có âm lượng lớn nhất và khả năng cố chấp cao nhất.

Dưới góc độ tâm lý, sự cực đoan của Huy Six là lớp vỏ bọc vụng về cho một Phức cảm tự ti (Inferiority Complex) sâu sắc. Hắn biến lòng yêu nước thiêng liêng thành 1 cây gậy bóng chày để hành hung người khác, tìm kiếm sự thỏa mãn rẻ tiền bằng cách dìm đối thủ xuống bùn. Sự tồn tại của Huy Six là 1 chỉ dấu đáng buồn cho sự "lưu manh hóa" không gian mạng, nơi sự vô văn hóa nhưng khó mà bị phát hiện lại được vỗ tay tán thưởng như một biểu hiện của bản lĩnh.

Ngoài 4 cái tên này ra chúng ta còn đó rất nhiều những cái tên khác, trên Tiktok là 1 môi trường lý tưởng cho bọn chúng, hãy cảnh giác trước mọi video về sử học.

4. Bàn tròn lịch sử: "Trại súc vật" thời 4.0 (The Digital Animal Farm)

Nếu 4 cái tên trên là những cá nhân đơn lẻ, thì "Bàn tròn lịch sử" (BTLS) là 1 Trại súc vật đúng nghĩa của Orwell - đội lốt diễn đàn tri thức ở Facebook. Đây là sào huyệt lớn nhất của lực lượng "bò đỏ", nơi tư duy bầy đàn được thể chế hóa.

Nghịch lý vĩ đại của BTLS nằm ở chỗ: Họ tự xưng là nơi bàn luận lịch sử, nhưng lại sẵn sàng dùng số đông (mob) để đè bẹp bất kỳ lập luận nào đi ngược lại tín điều của họ. Các quản trị viên hành xử như những cai ngục tư tưởng. Khi không thể tranh luận bằng logic (vì vốn dĩ không có), họ sử dụng vũ khí tối thượng: Kick thành viên và report hoặc ai may mắn hơn sẽ là công kích cá nhân, lôi gia đình, họ hàng hay xa hơn là cả tổ tiên.

Họ tạo ra Buồng vang (Echo Chamber) hoàn hảo. Trong cái giếng đó, họ tự vỗ tay khen nhau, tự huyễn hoặc nhau về trí tuệ của mình. Khi đuổi 1 người phản biện ra khỏi nhóm, họ hả hê đổ lỗi cho "Mark Zuckerberg" (Facebook) quét, trong khi thực tế quyền sinh sát nằm trong tay họ. Đỉnh điểm của sự hài hước đen tối là khi họ tranh luận thua cả những lý lẽ sơ đẳng nhất, họ quay sang chửi đối thủ là "súc vật", "không có tư cách nói chuyện", tự mâu thuẫn với chính cái mác "yêu sử" của mình. Thật thú vị khi họ nói quan điểm của "súc vật" thì không nên quan tâm nhưng họ lại không thể thắng được chính cái quan điểm họ gọi là "súc vật" ấy.

Sự hèn nhát của nhóm này thể hiện ở việc họ chỉ dám hung hăng trong "sân nhà" nơi họ nắm quyền sinh sát. Họ không bao giờ dám bước ra các diễn đàn trung lập để tranh luận sòng phẳng. Khi bị dồn vào chân tường, họ lặn mất tăm để đi hỏi... AI hoặc tra Google 1 cách vội vã rồi quay lại phản biện bằng những kiến thức chắp vá. BTLS chính là minh chứng sống động nhất cho câu nói: "Sự ngu dốt có tổ chức nguy hiểm hơn sự ngu dốt đơn lẻ gấp ngàn lần". (À mà tôi không nói là họ nhạy cảm đến mức chỉ cần cái gì khác họ cũng có thể bị xem là cực đoan, tôi cũng không nói thêm là 1 quản trị viên nào đó ở đó từng nói đàn ông kiếm 100 triệu/ tháng là bình thường)

III. CĂN NGUYÊN CỦA CƠN MÊ SẢNG: TẠI SAO BÓNG TỐI LẠI BAO TRÙM?

Tại sao giữa kỷ nguyên ánh sáng của tri thức, những luồng tư tưởng độc hại, tối tăm như thời Trung Cổ lại có đất sống màu mỡ đến vậy? Câu trả lời không chỉ nằm ở cá nhân những kẻ tuyên truyền, mà là hệ quả của cả 1 hệ sinh thái đang bị lỗi hệ thống.

1. Di chứng của nền giáo dục "Cưỡi ngựa xem hoa" và không có tư duy phản biện.

Hệ thống giáo dục của chúng ta, từ lâu đã chú trọng vào việc tạo ra những chiếc máy giải đề và vâng lời chạy bằng cơm hơn là những bộ óc biết tư duy. Môn Lịch sử và Giáo dục công dân, 2 môn học cốt lõi để hình thành nhân cách và tư duy chính trị, thường được dạy theo kiểu "thầy đọc, trò chép, cấm cãi". Lịch sử bị biến thành những con số khô khan và những chiến công 1 chiều, trong khi Triết học, môn học dạy con người cách suy nghĩ logic lại bị dạy 1 cách giáo điều, sáo rỗng.

Điều này tạo ra những thế hệ công dân "khuyết tật" về mặt tư duy phản biện. Họ giống như những đứa trẻ to xác không có sức đề kháng trước virus thông tin. Họ không có công cụ logic để phân tích đúng sai, không biết cách kiểm chứng thông tin, không hiểu về các lỗi ngụy biện. Khi bước vào biển thông tin hỗn loạn của Internet, họ giống như những kẻ chết đuối vớ được cọc, dễ dàng bám víu vào những luận điệu nghe có vẻ "sướng tai", "hùng hồn" của phe cực đoan vì nó đơn giản, dễ hiểu và quan trọng nhất: Nó vuốt ve cái tôi đang tổn thương của họ.

Thật thú vị khi tôi đã được tiếp cận với tri thức từ những năm 6 tuổi và phát triển cực đại đến tận bây giờ, tôi thì cũng chưa từng bị dắt mũi bởi những thế lực cực đoan này, tôi không biết còn ai có thể tự khai sáng cho mình vào những năm cấp 1 như tôi vì đa phần những người giống tôi phải tự khai sáng cho mình vào những năm cuối cấp 3 hoặc là đại học.

2. Sự "Nuôi ong tay áo" của cơ chế quản lý

Không thể phủ nhận 1 thực tế tế nhị: Đôi khi chủ nghĩa dân tộc được xem là 1 liều thuốc giảm đau hữu hiệu để duy trì sự ổn định ngắn hạn. Khi người dân bận rộn với việc căm ghét một kẻ thù vô hình (phương Tây, thế lực thù địch, "bọn ba que"), họ sẽ ít soi xét vào những khối u nội tại của đất nước (tham nhũng, bất công xã hội, ô nhiễm môi trường, quy hoạch nát bét,kinh tế tăng trưởng ảo).Chính vì lẽ đó, các cơ quan quản lý văn hóa dường như đang có sự "thả lỏng chiến lược" cho các kênh như Thăng Long TV hay Dòng Máu Việt lộng hành, miễn là chúng vẫn hô hào khẩu hiệu trung thành. Nhưng đây là một con dao 2 lưỡi cực kỳ sắc bén. Nuôi dưỡng chủ nghĩa cực đoan cũng giống như nuôi con hổ trong nhà để giữ cửa; hôm nay nó có thể cắn kẻ trộm, nhưng ngày mai, khi cơn đói hoặc cơn điên ập đến, nó sẽ quay lại xé xác chính người chủ.

Lịch sử chưa bao giờ sai: Những con quái vật được nuôi dưỡng bởi sự thù hận sẽ không bao giờ biết đến lòng trung thành.

3. Phức cảm tự ti nhược tiểu (Inferiority Complex)

Dưới góc độ tâm lý học xã hội của Alfred Adler, sự hung hăng, kiêu ngạo thường là tấm bình phong che đậy cho sự tự ti sâu sắc. 1 dân tộc thực sự hùng mạnh, văn minh và tự tin không cần phải gào lên hàng ngày rằng "tôi rất mạnh", "tôi rất giỏi". Giống như Sư tử không bao giờ cần phải gầm gừ để chứng minh mình là chúa sơn lâm trước mặt những con chuột.

Sự cuồng tín, hay cái gọi là "ngạo nghễ" hiện nay, phản ánh nỗi sợ hãi tiềm thức về sự tụt hậu của quốc gia so với thế giới. Họ sợ phải đối diện với thực tế rằng chúng ta vẫn đang là nước nghèo, năng suất lao động thấp, và văn hóa ứng xử còn nhiều lỗ hổng.

Thay vì nỗ lực để thay đổi thực tại, họ chọn cách chối bỏ nó bằng cách chui vào cái kén của quá khứ hào hùng hoặc một tương lai ảo tưởng nơi Việt Nam là bá chủ hoàn cầu.

Đó là phản ứng của kẻ yếu hèn mượn rượu để say, để quên đi cái nghèo hèn hiện tại.