Chủ đề XKLĐ Nhật

Trước tiên chúng ta điểm qua một số văn bản pháp luật để xem người Nhật có hào hứng với việc lao động nhập cư hay không.

1 出入国管理及び難民認定法 Immigration Control and Refugee Recognition Act Luật Quản Lý Xuất Nhập Cảnh và Công Nhận Tị Nạn.

Năm 1945, Nhật thua trận Thế Chiến II, Mỹ vào cai quản Nhật.

Đến năm 1951, nội các lúc bấy giờ ban hành một sắc lệnh hành pháp có tên là 出入国管理令 (Xuất Nhập Quốc Quản Lý Lệnh - tức là sắc lệnh về quản lý xuất nhập cảnh). Tới 1952, sau khi Mỹ trả độc lập cho Nhật, thì Quốc Hội phê chuẩn sắc lệnh đó thành LUẬT. Đến năm 1982, Nhật Bản tham gia công ước tị nạn, nên bổ sung thêm phần 難民認定 (Nạn Dân Nhận Định) vào luật có sẵn rồi đổi tên bộ luật thành 出入国管理及び難民認定法 Immigration Control and Refugee Recognition Act Luật Quản Lý Xuất Nhập Cảnh và Công Nhận Tị Nạn.

Trong 出入国管理及び難民認定法 Immigration Control and Refugee Recognition Act Luật Quản Lý Xuất Nhập Cảnh và Công Nhận Tị Nạn, người ta qui định rất nhiều loại visa (chứng nhận cho phép vào Nhật), nhưng không có mục visa nào cho lao động phổ thông. Nghĩa là bạn có thể đến Nhật du lịch, nhưng không được đến để lao động phổ thông.

Trong nhiều năm giới chủ tư bản đã cố gắng vận động bổ sung thêm "visa lao động phổ thông" - nhưng đều bị đa số dân biểu và thượng sĩ từ chối. Đây là tính bảo thủ của Nhật. Nếu mở cửa trực tiếp cho lao động phổ thông, sẽ bị coi là thay đổi chính sách nhập cư lớn, gây tranh cãi chính trị từ các nhóm bảo thủ, công đoàn và dư luận lo ngại về "di dân ồ ạt", tội phạm, gánh nặng phúc lợi xã hội. Đa số dân Nhật không muốn điều này. Họ không đần độn như dân Mỹ hoặc Âu khi những nơi đó mở toang biên giới thả nhung nhúc tội phạm vào trong nước.

2 外国人の技能実習の適正な実施及び技能実習生の保護に関する法律 Act on Proper Technical Intern Training and Protection of Technical Intern Trainees Luật Thực Tập Sinh.

Năm 1993, Bộ trưởng Tư Pháp ban hành một chỉ thị về 外国人技能実習制度 TITP (Technical Intern Training Program) Chương Trình Thực Tập Sinh, đánh dấu điểm khởi động cho phép cấp visa thực tập sinh. Tuy nhiên, suốt gần 20 năm từ 1993, người nước ngoài vào Nhật theo diện này khá là ít.

Năm 2010, mới có sửa đổi lớn trong 出入国管理及び難民認定法 Immigration Control and Refugee Recognition Act Luật Quản Lý Xuất Nhập Cảnh và Công Nhận Tị Nạn, lần đầu tiên tạo thêm ra visa "技能実習 "Technical Intern Training" Kỹ Năng Thực Tập" riêng biệt.

Năm 2016 Quốc hội mới chính thức ban hành 外国人の技能実習の適正な実施及び技能実習生の保護に関する法律 Act on Proper Technical Intern Training and Protection of Technical Intern Trainees Luật Thực Tập Sinh thay thế cho chỉ thị 1993. Tạo ra sự bùng nổ dân số dưới visa "技能実習 "Technical Intern Training" Kỹ Năng Thực Tập".

Năm 2024, Quốc Hội Nhật đã sử đổi một phần 出入国管理及び難民認定法 Immigration Control and Refugee Recognition Act Luật Quản Lý Xuất Nhập Cảnh và Công Nhận Tị Nạn và sửa đổi luật 2016 thành 外国人の育成就労の適正な実施及び育成就労外国人の保護に関する法律" Act on Proper Implementation of Employment for Skill Development and Protection of Foreign Trainees Luật Tuyển Dụng Thực Tập Sinh Người Nước Ngoài, và Bảo Vệ và Phát Triển Kỹ Năng cho Thực Tập Sinh Người Nước Ngoài. Sắp tới năm 2027, Luật sẽ đi vào hiệu lực.

Qua 41 năm (1952~1993) Nhật Bản cấm lao động phổ thông nước ngoài.

Qua 34 năm (1993~2027) Nhật Bản nhập khẩu lao động nước ngoài dưới hình thức trá hình "thực tập sinh".

Lần đầu tiên Nhật Bản đưa từ 就労 Tựu Lao Employment (thuê mướn, tuyển dụng) vào một văn bản Luật do Quốc Hội thông qua. Đủ biết nó khó khăn đến mức nào. Họ không muốn người nước ngoài tràn ngập để biến Nhật Bản thành một cái thứ "dơi không ra dơi, chuột không ra chuột". Nhật Bản vẫn muốn duy trì là một nơi Lịch Thiệp khác hẳn phần còn lại của thế giới.

*****

Một người bạn gửi cho tôi bài viết dưới đây, không đề tên người viết, tôi cũng không rõ là của ai, bài viết có gì đó đáng để suy nghĩ:

[trích]

Nhật Bản không phải thiên đường. Việt Nam không phải địa ngục.

Nhưng xuất khẩu lao động thì đa số rơi vào 1 trong 3 kiểu dưới đây.

Nếu quay lại thời điểm trước khi đi Nhật, bạn sẽ chọn khác không?

1) Cày rồi kẹt vòng lặp vô tận (đa số): Đi Nhật đúng hướng, chấp nhận tầm thường.

Sang Nhật, lao động phổ thông. Làm nhiều, tiết kiệm cực đoan.

Mục tiêu: tiền, không phải kỹ năng, không quan tâm ngôn ngữ, văn hoá, chỉ cần đủ dùng, đủ làm việc.

Về Việt Nam: xả stress, chữa lành. Xài tiền nhanh (nhà, xe, cưới, sĩ). Thu nhập trong nước thấp hơn kỳ vọng.

Kết cục: hết tiền → quay lại Nhật. Lặp lại chuỗi: cày – xài – hết – cày.

2) Cày rồi thoát khỏi vòng lặp (thiểu số): 

– Đi Nhật để nâng cấp bản thân, trước khi nâng cấp tài khoản ngân hàng.

Khác biệt nằm ở trong lúc cày, họ làm thêm 3 việc:

– Học tiếng Nhật tới mức dùng được hoặc khá đến giỏi, không chỉ để sinh tồn.

– Học từ chính công việc mình đang làm, vừa làm vừa hiểu nghề, hiểu cách làm việc và văn hoá.

– Giữ tiền, học cách dùng tiền thông minh. Chấp nhận vừa học vừa làm. Bỏ tiền cho các khoá học, sách vở, kỹ năng mềm. Mấy siêu nhân còn học đại học trực tuyến 👍

Khi về Việt Nam: có vốn + có kỹ năng. Thời gian ở Nhật chỉ là bệ phóng. Việt Nam mới là nơi dùng những thứ đó.

3) Sai ngay từ đầu (đau khổ nhất):

Lý do đi Nhật đã sai từ gốc, vì tư duy ngắn hạn ngay từ đầu. Sang Nhật với tâm thế: đi kiếm tiền nhanh.

Không xác định học gì, lên trình độ gì.

Chọn ngành chỉ vì dễ đi, ít cần ngoại ngữ xác định lương bèo bọt còn có thể là ngành độc hại hoá chất hay nguy hiểm.

5–7 năm trôi qua: tiền có, nhưng bản thân không khác gì ngày xưa. Về Việt Nam thì lương thấp, không muốn về. Ở Nhật thì chán, vì chính mình ko thấy phát triển lên. Không biết bước tiếp kiểu gì.

Nhật không giữ ai lại và Việt Nam cũng không đuổi ai đi. Chỉ có ai đó tự mắc kẹt trong vòng mình chọn thôi.

Xuất khẩu lao động tự nó không sai.

Đó là một lối đi, nhất là khi tuổi trẻ còn mơ hồ.

Chưa biết bắt đầu từ đâu. Nhưng sẽ trở thành sai lầm nếu chỉ đổi sức lấy tiền, mà không đổi trình độ, kỹ năng, hay cả mối quan hệ và văn hoá sống.

À quên còn kiểu thứ 4: Làm việc sinh sống như người Nhật sống lâu sống thọ, sống vui vẻ sống yêu đời, sống bền vững, sống trường tồn sống ra cái visa vĩnh trú, sống ra cái quốc tịch, rồi người Việt Nam nhưng về Việt Nam phải xin visa kiểu này thuộc dạng VIP xin phép ko bàn đến.

Bài viết đậm chất "self-help" này được viết lúc tỷ giá yên 166, rất thích hợp đi du lịch Nhật Bản.

[/trích]