VÔ DANH - KHI NGƯỜI GHÉT CHIẾN TRANH BUỘC PHẢI ĐÁNH

Cảm tưởng thực sự của Hà Nam Ninh tôi là cảm thấy khá bất bình khi mà truyền thông dòng chính ở Mỹ cực kỳ coi nhẹ tầm quan trọng của trận đánh này.

Và đương nhiên, truyền thông dòng chính ở Nhật Bản vốn tẻ nhạt lại càng tẻ nhạt hơn nữa khi mà họ chỉ chọn cái cách lựa chọn một số bài tẻ nhạt của truyền thông dòng chính Mỹ để dịch lại rồi trình bày.

Ở chiến tuyến ngược lại thì bọn tạm gọi là "Hồng Vệ Binh giỏi tiếng Việt thì chửi um bọn Mỹ và bênh vực cho chế độ Thần Quyền Hung Đồ Độc Tài ở Ba-Tư" - Bọn Hồng Vệ Binh nó làm theo lệnh thôi, chứ tôi không tin người dân bình thường ở Việt Nam lại đi bênh vực cho một chính quyền thẳng tay giết chết chính dân của họ chỉ biểu tình bằng mồm không có tấc sắt trong tay. Một chính quyền phải dùng bạo lực để đàn áp tiếng nói của người dân là một chính quyền Tàn Bạo nhưng Hèn Nhát.

Để trình bày về sự vô cùng quan trọng của trận đánh này, Hà Nam Ninh copy nguyên văn bài viết của tác giả VÔ DANH vào dưới đây.

=====================================

VÔ DANH - KHI NGƯỜI GHÉT CHIẾN TRANH BUỘC PHẢI ĐÁNH

Tôi nhớ rõ nhiệm kỳ đầu của tổng thống Trump. Bốn năm. Không một cuộc chiến tranh mới nào. Trong khi mọi đời tổng thống trước đó — dù Cộng hòa hay Dân chủ — đều để lại ít nhất một cuộc xung đột quân sự mới. Trump thì không. Ông đàm phán với Kim Jong-un. Ông ký Hiệp Định Abraham. Ông nói trước toàn dân rằng ông muốn mang lính về nhà, không phải gửi lính đi chết. Đó không phải lời nói suông. Bốn năm không có chiến tranh mới là bằng chứng.

Vậy tại sao, ở nhiệm kỳ hai, người đàn ông ghét chiến tranh ấy lại ra lệnh tấn công Venezuela vào đêm 3 tháng 1 năm 2026, bắt sống Maduro, rồi chưa đầy hai tháng sau đó phối hợp với Israel dội bom hủy diệt kho vũ khi hạt nhân của Iran?

Câu trả lời nằm trong một nghịch lý mà nhiều người không chịu hiểu: đôi khi, để giữ hòa bình, bạn phải sẵn sàng đánh. Và phải đánh trước khi quá muộn.

Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham, trong cuộc phỏng vấn trên Fox News với Sean Hannity, đã nói một câu mà tôi nghĩ mọi người cần nghe kỹ: khi Trump biết Iran sắp có 10 quả bom hạt nhân, ông hành động. Không chần chừ. Không họi ý kiến Liên Hiệp Quốc. Không chờ một nhiệm kỳ nữa để người kế nhiệm giải quyết. Ông hành động.

Nhiều người sẽ hỏi: tại sao phải vội? Tôi xin hỏi ngược: bạn có hình dung được thế giới sẽ như thế nào nếu chế độ Giáo chủ Iran có trong tay mười đầu đạn hạt nhân? Một chế độ thần quyền đã công khai tuyên bố muốn xóa sổ Israel khỏi bản đồ, tài trợ Hezbollah, Hamas, và hàng loạt nhóm khủng bố khắp Trung Đông. Một chế độ có tên lửa đạn đạo tầm xa, và giờ lại sắp có đầu đạn hạt nhân để gắn lên đó.

Graham nói thẳng: “Trump không phải Obama, không phải Biden. Nếu chúng ta chờ thêm, họ sẽ làm giàu uranium lên 90% và cả thế giới sẽ bị bắt làm con tin. Bạn lo giá xăng tăng ư? Hãy tưởng tượng thế giới sẽ ra sao nếu Iran có mười quả bom. Khốn khổ. Họ sẽ giữ cả nhân loại làm con tin, và rồi họ sẽ hủy diệt Israel. Một cuộc diệt chủng là đủ rồi.”

Câu nói ấy nghe tàn nhẫn, nhưng bạn hãy nghiền ngẫm. Obama ký thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015, tin rằng ngoại giao sẽ giải quyết. Kết quả? Iran rút khỏi thỏa thuận, tiếp tục làm giàu uranium, và đến cuối năm 2025 đã có lượng uranium làm giàu 60% đủ để chế tạo nhiều đầu đạn. Chỉ cần nâng lên 90% nữa thôi — và với công nghệ họ đã có, việc đó chỉ là vấn đề thời gian. Trump nhìn vào con số ấy và hiểu rằng: cửa sổ hành động đang đóng lại. Nếu không đánh bây giờ, sẽ không bao giờ đánh được nữa.

Ngày 28 tháng 2 năm 2026, Mỹ và Israel phối hợp tấn công. Giáo chủ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng. Cơ sở hạt nhân Natanz và hàng loạt địa điểm hạt nhân khác bị dội bom. Đúng, giá dầu vượt 100 đô một thùng. Đúng, eo biển Hormuz bị Iran đóng. Đúng, Iran bắn trả tên lửa vào căn cứ Mỹ ở Vùng Vịnh. Cái giá là lớn. Nhưng cái giá của việc không làm gì sẽ lớn hơn gấp vạn lần.

Graham nói : “Tiền đầu tư tốt nhất mà Mỹ từng bỏ ra. Phá hủy một chế độ phát xít tôn giáo đang tìm cách chế tạo vũ khí hạt nhân để đe dọa nước Mỹ — đó là một khoản đầu tư xứng đáng.”

Hai tháng trước khi đánh Iran, Trump đã thực hiện một nước cờ mà nhiều người không ngờ tới: đêm 3 tháng 1 năm 2026, lực lượng đặc biệt Mỹ tấn công Caracas, bắt sống Nicolás Maduro và vợ ông ta, đưa về New York để đối mặt cáo buộc buôn ma túy. Trump tuyên bố: “Sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu sẽ không bao giờ bị nghi ngờ nữa.”

Nhiều người chỉ thấy bề mặt: Mỹ lật đổ một nhà độc tài. Nhưng nếu bạn đọc sâu hơn, bạn sẽ thấy một bàn cờ địa chính trị tiình vi hơn nhiều. Venezuela có trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới: 300 tỷ thùng, chiếm 17% toàn cầu. Và ai là khách hàng lớn nhất của Maduro? Trung Quốc. Mỗi ngày hơn 600.000 thùng dầu Venezuela chảy về Bắc Kinh. Maduro gặp đặc phái viên Trung Quốc Khâu Tiểu Kỳ chỉ vài giờ trước khi bị bắt. Vài giờ. Nghĩ lại đi.

Maduro không chỉ là nhà độc tài. Ông ta là mắt xích trong cái mà Washington gọi là “mạng lưới năng lượng thù địch”: Venezuela cung cấp dầu cho Trung Quốc, Iran cung cấp xăng tinh chế và linh kiện cho Venezuela, hai chế độ này hỗ trợ nhau lách lệnh trừng phạt của Mỹ, và cả hai đều là đồng minh chiến lược của Bắc Kinh. Bắt Maduro không chỉ là bắt một kẻ buôn ma túy — mà là chặt đứt một cánh tay của Trung Quốc ở Tây bán cầu.

Và bây giờ chúng ta đến phần quan trọng nhất, phần mà Graham đã nói toạc ra trên Fox News và nhiều người vẫn chưa chịu nghe:

“Venezuela và Iran chiếm 31% trữ lượng dầu mỏ toàn cầu. Chúng ta sẽ có quan hệ đối tác với 31% trữ lượng đã biết của thế giới. Đây là cơn ác mộng của Trung Quốc. Đây là một khoản đầu tư tốt.”

Ba mươi mốt phần trăm. Bạn hãy để con số đó ngấm vào. Venezuela có trữ lượng lớn nhất thế giới, khoảng 17%. Iran đứng thứ ba hoặc tư, khoảng 10-14% tùy nguồn. Cộng lại: gần một phần ba trữ lượng dầu đã biết của hành tinh. Và cả hai nước này, cho đến trước khi Trump hành động, đều nằm trong quỹ đạo của Bắc Kinh.

Trung Quốc nhập khẩu gần 75% nhu cầu dầu. Đó là gót chân Achilles của họ. Nếu bạn kiểm soát nguồn cung, bạn kiểm soát người mua. Và đây chính là cái mà Trump đang làm: không cần đánh Trung Quốc trực tiếp — chỉ cần siết năng lượng. Kiểm soát Venezuela để cắt nguồn dầu giá rẻ mà Bắc Kinh đang hưởng. Thay đổi chế độ Iran để đưa Trung Đông vào quỹ đạo Mỹ. Kết quả: các quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới — Saudi Arabia, UAE, Iraq, Kuwait, Venezuela, và nếu thành công, cả Iran — đều nằm trong hệ sinh thái của Mỹ. Sáu trên bảy quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất. Trung Quốc bị bịt thở.

Bạn có thấy không? Đây không phải một cuộc chiến tranh bốc đồng. Đây là một chiến lược năng lượng toàn cầu — và nguồn gốc của nó là sự thấu hiểu rằng: ai kiểm soát dầu, người đó kiểm soát thế kỷ 21.

Mưu Đồ Bá Chủ Của Bắc Kinh — Điều Không Ai Nói To

nhưng ai cũng nhận ra rằng Bắc Kinh không có tham vọng chiếm lãnh thổ bằng quân sự kiểu cũ. Họ chơi một ván cờ khác: kiểm soát bằng kinh tế, bằng năng lượng, bằng cơ sở hạ tầng, bằng nợ. Sáng kiến Vành đai và Con đường không phải là dự án nhân đạo — nó là mạng lưới kiểm soát. Cảng biển, đường ray, đường ống dầu, cáp quang — tất cả dẫn về Bắc Kinh.

Và chìa khóa của toàn bộ bàn cờ ấy là năng lượng. Trung Quốc không có đủ dầu để tự nuôi nền kinh tế khổng lồ của mình. Họ phải mua từ bên ngoài, và ba nguồn cung lớn nhất của họ là: Trung Đông, Nga, và Venezuela. Khi Trump kiểm soát Venezuela và thay đổi chế độ Iran, ông không chỉ đang bảo vệ Mỹ — ông đang chặt hai trong ba nguồn sống của Trung Quốc.

Nghĩ về điều này. Nếu Mỹ kiểm soát dầu Venezuela và đưa Iran vào quỹ đạo thân Mỹ, thì Trung Quốc chỉ còn phụ thuộc vào Nga. Và Nga đang sa lầy ở Ukraine, kinh tế suy kiệt, không còn ở thế mạnh để mặc cả với Bắc Kinh. Kết quả: Trung Quốc bị cô lập về năng lượng. Và một Trung Quốc thiếu dầu là một Trung Quốc không thể đe dọa Đài Loan, không thể bành trướng Biển Đông, không thể thách thức Mỹ. Graham nói đúng: đây là cơn ác mộng của Bắc Kinh.

Và Trump hiểu điều đó từ đầu. Ông không đánh vì thích đánh. Ông đánh vì đó là cách duy nhất để chặn Bắc Kinh mà không cần bắn một phát súng nào vào Trung Quốc.

Tôi biết nhiều người sẽ bảo: “Nói hay lắm, nhưng có người chết.” Đúng. Chiến tranh luôn có người chết. Và đó là lý do tôi muốn bạn hiểu cái logic của người ra quyết định.

Trump đứng trước hai lựa chọn. Lựa chọn một: không làm gì, để Iran hoàn thành chương trình hạt nhân, để Maduro tiếp tục bán dầu cho Trung Quốc và làm cầu nối cho ma túy vào Mỹ, để Bắc Kinh tiếp tục bành trướng âm thầm. Kết quả: năm năm nữa, Iran có bom hạt nhân, Trung Quốc kiểm soát mạng lưới năng lượng toàn cầu, và Mỹ không còn có thể làm gì được nữa.

Lựa chọn hai: hành động ngay. Chịu cái giá ngắn hạn — giá dầu tăng, dư luận chỉ trích, thế giới phản đối — để đổi lấy một thế giới không có Iran hạt nhân, không có Maduro, và Trung Quốc bị kiềm chế về năng lượng.

Trump chọn lựa chọn hai. Và nói thẳng: Obama sẽ không bao giờ dám. Biden sẽ không bao giờ dám. Không phải vì họ nhân hậu hơn, mà vì họ sợ cái giá chính trị hơn sợ hậu quả chiến lược. Trump thì ngược lại: ông chấp nhận bị mắng để làm điều cần làm.

Graham nói : “Donald Trump đang tái lập lại trật tự thế giới theo cách mà không ai có thể mơ được chỉ một năm trước. Quân đội chúng ta là mạnh nhất mọi thời đại.”

Người La Mã có câu: “Si vis pacem, para bellum” — muốn hòa bình, hãy chuẩn bị chiến tranh. Hai nghìn năm rồi mà câu nói ấy vẫn đúng như ngày hôm qua.

Trump không muốn chiến tranh. Tôi tin điều đó không phải vì ông nói, mà vì thành tích nhiệm kỳ một của ông chứng minh. Bốn năm không chiến tranh mới là bằng chứng mạnh hơn mọi lời nói. Nhưng ông cũng hiểu rằng hòa bình không tồn tại trong chân không. Hòa bình cần sức mạnh để bảo vệ. Và khi kẻ thù sắp có bom hạt nhân, khi đồng minh của kẻ thù đang tích trữ vũ khí ngay sân sau nhà bạn, thì hòa bình đòi hỏi bạn phải hành động.

Graham mô tả Trump là “người của hòa bình và kinh doanh,” đang cứu thế giới khỏi “hỗn loạn thực sự.” Có người sẽ cười khi nghe câu đó. Nhưng tôi nghĩ năm mươi năm nữa, khi các sử gia ngồi lại và cân nhắc: một thế giới không có Iran hạt nhân, một Tây bán cầu không còn là sân chơi của Bắc Kinh, một Trung Đông đang chuyển mình — họ sẽ phải thừa nhận rằng những quyết định của Trump đầu năm 2026, dù tàn nhẫn, dù gây tranh cãi, đã thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu theo hướng có lợi cho thế giới tự do.

Tôi biết bài viết này sẽ khiến nhiều người khó chịu. Tôi biết có người sẽ bảo tôi biện minh cho chiến tranh. Nhưng tôi không biện minh cho chiến tranh. Tôi giải thích tại sao một người vốn ghét chiến tranh lại buộc phải đánh.

Thế giới không phải là lớp học mẫu giáo nơi mọi người ngồi vòng tròn cầm tay nhau hát. Thế giới là nơi chế độ Giáo chủ Iran chế tạo bom hạt nhân trong lúc tuyên bố sẽ xóa Israel. Là nơi Maduro biến Venezuela thành tiền đồn cho Trung Quốc và trạm trung chuyển ma túy. Là nơi Bắc Kinh âm thầm giăng lưới kiểm soát năng lượng trên khắp hành tinh để một ngày nào đó bóp nghẹt bất kỳ ai dám cản đường.

Trump nhìn vào tất cả những điều đó và nói: không. Không phải dưới thời tôi.

Người ta có thể không đồng ý với cách ông làm. Nhưng không ai có thể nói ông không dám làm. Trong một thời đại mà hầu hết lãnh đạo thế giới chọn an toàn, chọn im lặng, chọn đẩy vấn đề cho người kế nhiệm — Trump chọn đối mặt. Và ông chấp nhận mọi hậu quả.

Giá dầu sẽ hạ. Iran sẽ thay đổi. Venezuela đang thay đổi. Và Bắc Kinh, lần đầu tiên trong hai thập niên, đang mất ngủ.

Năm mươi năm nữa, lịch sử sẽ phán xét. Và tôi tin rằng lịch sử sẽ đứng về phía người dám hành động, không phải người chọn ngoảnh mặt.

Tác giả : Vô Danh.

Iran ~ Venezuela ~ Bắc Hàn ~ Cuba ~ Việt Nam ~ Trung Cộng ~ Nga

Trục liên minh ma quỷ này xem ra Việt Nam là kém ác ôn nhất.

Đặc điểm chung của cái trục này là: Độc Tài Toàn Trị. Biến nhân dân thành con tin.

Trung Cộng là nền kinh tế mạnh nhất, cung cấp sản phẩm giá rẻ cho toàn cầu. Tính ra Trung Cộng là một nước tốt nhất mới đúng vì Trung Cộng giúp dân nghèo toàn cầu có cái đồ để dùng, có quần áo để mặc...

Tuy nhiên, tôi rất ghét Tàu Khựa. Và tôi biết như thế nào là "Chết bởi tay Tàu Khựa".

Bắc Hàn và VN là phên rậu của Tàu Khựa. Nhưng chính Tàu Khựa là thế lực chủ yếu khống chế chương trình hột nhơn của Bắc Hàn.

Nga có nguồn tài nguyên dầu lửa và khí đốt vô hạn. Cứ còn bán được dầu thì Nga vẫn còn tiền để gây chiến tranh.

Kẻ thù chính của Mỹ tại thời điểm này là Tàu Khựa.

Cuba thì chỉ có cái vị trí hiểm yếu ngay yết hầu của Mỹ.

Mỹ bắt Maduro và ném bom Iran là đòn đánh "nhất tiễn hạ nhiều điêu".

1) Chính quyền mới ở Venezuela sẽ biết điều và buộc phải né khỏi con đường độc tài xã nghĩa.

2) Nga và Trung mất vị trí đặt vũ khí nhắm vào Mỹ tại ngay nơi rất gần Mỹ.

3) Nguồn cung dầu mỏ giá rẻ từ Venezuela cho Trung và Cuba chấm dứt.

4) Xóa bỏ chế độ thần quyền độc tài ở Ba-Tư. Chính quyền mới ở Ba-Tư nên biết điều và đừng có dùng thần quyền để cưỡng bức nhân dân nữa.

5) Rốn dầu của cả thế giới bị chặn ở eo biển rộng 33km Hormuz. Mỹ không khóa Hormuz, nhưng chính quyền thần quyền ở Ba-Tư tuyên bố đóng cửa Hormuz.

6) Khi Hormuz bị đóng cửa, kẻ hoảng loạn nhất là chính quyền Trung Cộng.

Trung Cộng đã vừa bị mất nguồn cung dầu giá rẻ ở Venezuela, giờ đây lại bị chặn cửa ở Hormuz. Nơi duy nhất còn có thể bán dầu cho Trung Cộng là Nga.

7) Hàng hóa của Tàu Khựa sẽ không còn có thể tiếp tục rẻ như rác được nữa phải không?

Bàn xàm liên quan đến Ba-Tư

Liên quan đến Ba-Tư chúng ta cần tách biệt các thực thể: Nước Ba-Tư. Người dân Ba-Tư. Chính quyền thần quyền hung đồ độc tài "Islamic Republic of Iran".

Do tuyên truyền của Vịt Cộng, nên chúng ta vẫn ngây thơ nghĩ rằng ngày Độc Lập là 2/9/1945

Xin thưa là KHÔNG. Vâng, cái gì LÁO XẠO mà nói hoài nó cũng thành thật.

Nếu quí vị hỏi bất cứ một cháu Ây-Ai nào: "Mày cho bác biết ngày độc lập là ngày nào?" - rất nhanh nó trả lời "2/9/1945" - Đơn giản thôi nó là cái máy học nên đương nhiên cũng bị nhồi sọ như chúng ta.

Chúng ta có quyền tuyên bố độc lập. Nhưng với các thể chế quốc tế thì họ tôn trọng CÔNG PHÁP QUỐC TẾ, mà công pháp thì tôn trọng những văn bản giấy tờ có chữ ký của chánh quyền. Cho dù chánh quyền đó có thực sự đại diện cho 100% nhân dân hay không.

Cũng giống như năm 1958, Công hàm Phạm Văn Đồng "bán" một phần lãnh thổ cho Tàu Cộng. Bây giờ cứ căn cứ vào công hàm đó, chính quyền Vịt Cộng bó tay. Do đó, dù không công khai trước nhân dân, thì chính quyền Vịt Cộng vẫn phải âm thầm thừa nhận chính phủ Việt Nam Cộng Hòa - để đủ tư cách kế thừa - để đi nói chuyện với quốc tế. Thậm chí là một chuyện nhỏ như tòa đại sứ ở Đông Kinh cũng là kế thừa lại tài sản của VNCH.

Thế nên, khi chưa có các văn bản hiệp ước quốc tế thực sự công nhận sự độc lập, thì cái tư cách "thuộc địa" vẫn nằm đó. Để đến lúc nào đó, "mẫu quốc" có quyền thôn tính lại mà quốc tế không dám phản ứng. Giống như Tàu Chệt vẫn cứ nói "Đài Loan là của Trung Quốc" mà UN có dám phản đối câu nào đâu.

Những cái dưới đây bị coi nhẹ hoặc cố tình bị coi nhẹ, nhưng nó mới lại là chính những thứ quan trọng liên quan đến độc lập của nước nhà.

1) Hòa ước Nhâm Tuất (1862): Hiệp ước Sài Gòn (Treaty of Saigon): Là văn bản nhượng đất đầu tiên. Nếu hòa ước này không bị vô hiệu hóa bởi sự đồng ý của quốc hội Pháp thì đương nhiên đến nay Sài Gòn vẫn là của Pháp.

2) Hiệp ước bảo hộ Pháp - Campuchia năm 1863: Treaty of French Protectorate over Cambodia 1863.

3) Hòa ước Giáp Tuất (1874): Hiệp ước Sài Gòn 1874 (Treaty of Saigon 1874): Công nhận Nam Kỳ là thuộc địa của Pháp.

4) Hòa ước Harmand (Hòa ước Quý Mùi, 1883): Công nhận Nam Kỳ vẫn là thuộc địa trực tiếp của Pháp (từ các hiệp ước trước). Sơ bộ đặt Bắc Kỳ và Trung Kỳ dưới chế độ bảo hộ của Pháp.

5) Hòa ước Patenôtre (Hòa ước Giáp Thân, 1884): Công nhận Nam Kỳ vẫn là thuộc địa trực tiếp của Pháp (từ các hiệp ước trước). Chính thức đặt Bắc Kỳ và Trung Kỳ dưới chế độ bảo hộ của Pháp.

6) Sắc lệnh thành lập Liên bang Đông Dương (17/10/1887): Tổng thống Pháp ký sắc lệnh thành lập Liên Bang Đông Dương thuộc Pháp.

6) Hiệp ước Pháp - Xiêm (Thái Lan) ngày 3 tháng 10 năm 1893: Franco-Siamese Treaty of 3 October 1893: Đồng ý đặt Luang Prabang (Lào) dưới sự bảo hộ của Pháp. Luang Prabang (Lào) sáp nhập vào Liên Bang Đông Dương thuộc Pháp.

Tức là từ 1893, đối với thế giới mà nói, mọi vấn đề liên quan đến Đông Dương là phải nói chuyện với chính quyền ở Paris.

 

7) Năm 1940, Nhật bắt đầu tiến đánh vào Đông Dương.

8) Năm 1941, Nhật buộc Pháp phải ký vài hiệp định trong đó có Hiệp định quân sự ngày 29/7/1941: Hiệp ước phòng thủ chung Đông Dương, Protocol Concerning Joint Defense and Joint Military Cooperation: Hiệp ước Đáclăng-Kato: Danh nghĩa của Hiệp định vẫn cho phép giữ quyền cai trị. Nhưng thực tế là mọi thứ đều năm trong tay Nhật.

Con người chúng ta có lương thiện không? và bài "Ây-Ai và cái bẫy năng suất" của Trương Trí Vĩnh

Con người chúng ta có lương thiện không?

Câu trả lời dường như là KHÔNG.

Chúng ta thường ví von hình ảnh về những con thiêu thân. Trong đêm tối, nếu người ta đốt lên một đống lửa. Thì lập tức sẽ có rất nhiều loại côn trùng nhỏ ở đâu bay đến lao vào lửa và chết. Dù là muỗi, hay ruồi, hay kiến … chúng đều được gọi cái tên chung là “con thiêu thân”.

Con người cũng dễ bị thu phục bởi sự hào nhoáng giàu có của những kẻ nhiều tiền hơn là sự cảm thông biết ơn những người nông dân chân lấm tay bùn.

Có những mâu thuẫn tưởng chừng là hiển nhiên nhưng lại rất quái gở!

Một Minh Tuệ đi bộ chân trần, ngày ăn một bữa, sống tối giản, không nhà, chân không giày, đầu không mũ, không tài sản, không gây hại cho ai thì lại luôn bị công kích và chửi bới bởi rất nhiều người. Trong khi một gã trọc đầu khác, với tấm thân đầy đặn bệ vệ, khoác cà-sa màu vàng bước xuống từ xe Lexus, dáng đi hai hàng, thì lại được cả một bày đàn chắp tay vái lạy.

Cái cần nhất cho loài người là LƯƠNG THỰC, thiếu lương thực thì ai cũng sẽ điên lên ngay, thế nhưng những người nông dân lại luôn nghèo nhất và thậm chí bị coi thường nhất. Cái điện thoại sờ sờ, có cũng tốt mà không có cũng chẳng chết ai, ấy thế nhưng những kẻ sản xuất ra nó lại ngồi trên đỉnh của thế giới.

Trong xã hội, đã có sự phân công lao động, nghề nào cũng đáng được tôn trọng. Cái sự tôn trọng đó cần phải tự rèn luyện kỹ lưỡng từ trong tâm.

Thế giới đang chuyển mình sang thời đại của Ây-Ai. Mọi người nên hình dung thế này: Ây-Ai nó là cái máy học. Túm lại bạn muốn nó học cái gì thì nó sẽ học cái đó rất nhanh. Để tìm hiểu về kiến thức liên quan đến vấn đề đất nước được độc lập từ 11 Tháng Ba năm 1945 chúng ta phải đọc cả hàng ngàn trang tài liệu bằng nhiều thứ tiếng khác nhau và các tài liệu đó không hề dễ tìm. Nhưng Ây-Ai có thể tìm nhanh và đọc tất cả đống đó trong vài giây.

Ây-Ai nó giỏi kinh khủng như vậy. Có nghĩa là một ngày nào đó. Làm việc trên mọi cánh đồng đều là Rô-bốt Ây-Ai, LƯƠNG THỰC và của cải vật chất không còn là vấn đề lớn nữa. Khi đó con người không còn cần phải làm gì cả. Lúc đó thực sự cả thế giới đều là "Làm theo năng lực, Hưởng theo nhu cầu" phải không?

Ka ka... đừng có ảo tưởng! 😂 

=====

Trương Trí Vĩnh - AI và cái bẫy năng suất

Trong nhiều năm, trí tuệ nhân tạo được quảng bá như liều thuốc tăng lực cho một nền kinh tế toàn cầu đang mệt mỏi. Năng suất được kỳ vọng tăng vọt và trở thành cú hích cho tăng trưởng toàn cầu.

Nhưng càng đi sâu vào thực tế triển khai AI, câu hỏi ngày càng khó né tránh xuất hiện: điều gì xảy ra nếu năng suất không còn là vấn đề trung tâm của nền kinh tế?

Đây không phải là một lập luận chống công nghệ. AI là có thật, đang được triển khai thật, và trong nhiều lĩnh vực, nó thực sự làm tăng hiệu quả. Vấn đề nằm ở chỗ khác. AI đang tăng năng suất ở những nơi vốn đã mạnh, trong khi các khu vực cần cú hích năng suất nhất - dịch vụ công, y tế cơ sở, giáo dục đại chúng, chăm sóc người già, hành chính - còn hưởng lợi hạn chế. Và ngay cả khi năng suất tổng thể tăng, điều đó không còn đảm bảo cho tăng trưởng kinh tế theo nghĩa quen thuộc.

Thế giới hôm nay không thiếu khả năng sản xuất mà thiếu khả năng tiêu dùng.

Trong phần lớn thế kỷ 20, tăng năng suất gần như đồng nghĩa với mở rộng phúc lợi. Sản xuất nhiều hơn tạo ra nhiều việc làm hơn, tiền lương cao hơn, và một tầng lớp trung lưu đủ lớn để hấp thụ sản lượng tăng thêm. Nhưng mối liên kết đó đã yếu đi. Ở nhiều nền kinh tế phát triển, và ngày càng rõ ở các nền kinh tế đang lên, sản lượng tiềm năng đã vượt qua khả năng hấp thụ của xã hội. Vấn đề không còn là làm sao sản xuất thêm, mà là ai sẽ mua tất cả những gì đã được sản xuất ra.

Một chỉ báo quan trọng giúp thấy rõ xu hướng này là tỷ lệ thu nhập của lao động giảm dần so với tổng sản lượng - hay gọi là labor share - một xu hướng được ghi nhận ở nhiều nước phát triển. Và báo cáo gần đây cho thấy ở Mỹ, labor share đã giảm xuống khoảng 53,8% trong năm 2025, mức thấp nhất kể từ khi có số liệu, trong khi năng suất lao động tăng mạnh kể từ những năm 1980.

Bất bình đẳng thu nhập là chiếc bản lề của sự đứt gãy này. Khi thu nhập và tài sản ngày càng tập trung vào một nhóm nhỏ ở đỉnh phân phối, sức tiêu dùng của toàn xã hội không thể theo kịp tốc độ tăng năng suất. Lý do không nằm ở đạo đức hay tâm lý, mà ở những giới hạn rất vật lý của tiêu dùng.

Người giàu, ngay cả khi giàu lên rất nhanh, không thể ăn mãi tôm hùm theo tốc độ tăng tài sản. Họ không thể mua quần áo vô hạn, không thể sở hữu số lượng nhà ở tỷ lệ thuận với danh mục đầu tư, và cũng không thể tiêu dùng vật chất gấp mười lần chỉ vì tài sản tăng gấp mười. Đến một ngưỡng nhất định, tiêu dùng của nhóm thu nhập cao bão hòa.

Khi đó, phần thu nhập tăng thêm không đi vào nền kinh tế thực, mà chảy vào tài sản tài chính. Tiền tìm đến cổ phiếu, bất động sản, trái phiếu, các quỹ đầu tư và những cấu trúc tài chính ngày càng phức tạp - những nơi có thể hấp thụ vốn mà không cần thêm người mua hàng hóa hay dịch vụ. Đây là một cơ chế kinh tế rất cơ bản, nhưng có sức giải thích mạnh: nó lý giải vì sao giá tài sản liên tục tăng trong khi tiêu dùng đại chúng và đầu tư sản xuất lại ì ạch. Khi cầu hàng hóa không đủ mạnh, tiền buộc phải tìm lối thoát khác.

AI, thay vì phá vỡ vòng lặp này, có nguy cơ làm nó trầm trọng hơn. Năng suất dựa trên công nghệ, đặc biệt là AI, không phân phối trung lập. Nó thưởng lớn cho vốn, kỹ năng cao và sở hữu trí tuệ, trong khi gây áp lực lên lao động trung bình và những công việc dễ bị thay thế. Thu nhập từ vốn tăng nhanh hơn thu nhập từ lao động; tiền lương trung vị tăng chậm hơn GDP - một xu hướng đã được ghi nhận nhất quán bởi nhiều tổ chức quốc tế và học giả trong hơn hai thập kỷ qua.

Có một nguyên lý kinh tế học đơn giản thường bị lãng quên trong các cuộc thảo luận về AI: khuynh hướng tiêu dùng cận biên. Người thu nhập thấp và trung bình có xu hướng tiêu gần như toàn bộ phần thu nhập tăng thêm, trong khi người thu nhập rất cao thì không. Với họ, phần lớn thu nhập tăng thêm được tiết kiệm, đầu tư tài chính hoặc tích lũy tài sản.

Khi thu nhập dồn lên phía trên, tổng cầu tăng chậm hơn tổng thu nhập, ngay cả khi năng suất, lợi nhuận doanh nghiệp và chỉ số chứng khoán tiếp tục đi lên. Đây không phải là nghịch lý, mà là toán học của phân phối thu nhập. Một nền kinh tế có thể trở nên ngày càng hiệu quả trong sản xuất, nhưng ngày càng kém hiệu quả trong việc tạo ra người mua.

Một thuật ngữ kinh tế học mô tả tình trạng này là "sec­ular stagnation" - hay đình trệ kéo dài - được Lawrence H. Summers đưa trở lại chú ý sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Nó mô tả một nền kinh tế thiếu cầu dài hạn, nơi dù lãi suất thấp đến gần 0 hay dưới 0 cũng không thể kích thích đủ đầu tư và tiêu dùng để đạt được tăng trưởng tiềm năng.

Nghịch lý của kỷ nguyên AI nằm ở những con số biết nói: Trong khi doanh thu của NVIDIA tăng vọt 262% chỉ trong một năm nhờ cơn khát chip xử lý, thì ở phía ngược lại của nền kinh tế, thu nhập ròng của ngành nông nghiệp toàn cầu - nơi nuôi sống và tạo việc làm cho hàng tỷ người - lại được dự báo sụt giảm đáng kể. Đây chính là biểu hiện rõ nét nhất của secular stagnation: Tiền không thiếu, năng suất không thiếu, nhưng chúng bị "bẫy" ở thượng nguồn tài chính. Khi giá trị tạo ra bởi AI chỉ nằm lại trong bảng cân đối kế toán của Big Tech hoặc biến thành các đợt mua lại cổ phiếu (stock buybacks), cầu tiêu dùng đại chúng sẽ khô héo, và lời hứa về một kỷ nguyên thịnh vượng chung sẽ mãi là ảo ảnh.

Điều này cũng lý giải vì sao sự hoài nghi về lời hứa "AI sẽ tăng năng suất" ngày càng lan rộng. Không phải vì AI không làm được việc, mà vì những nơi AI làm tốt nhất không phải là những nơi nền kinh tế cần nhất. Tối ưu hóa quảng cáo, giao dịch tài chính, logistics toàn cầu hay lập trình phần mềm chắc chắn mang lại lợi ích nhưng chúng không tự động mở rộng sức mua đại chúng.

Trong khi đó, những lĩnh vực quyết định chất lượng tăng trưởng dài hạn - giáo dục phổ thông, y tế cơ sở, chăm sóc xã hội, hành chính công - lại khó được "AI hóa" nhanh chóng, vì chúng đòi hỏi tương tác con người, thể chế và niềm tin xã hội hơn là thuật toán.

Vì thế, vấn đề cốt lõi của nền kinh tế AI không nằm ở việc AI có tăng năng suất hay không, mà ở chỗ ai được hưởng phần năng suất đó, và liệu nó có chuyển hóa thành cầu hay không. Nếu không, thế giới có thể bước vào một trạng thái kỳ lạ: năng suất cao, lợi nhuận cao, giá tài sản cao - nhưng tăng trưởng thấp và bất ổn xã hội tăng.

Nghịch lý của kỷ nguyên AI nằm ở những con số biết nói: AI có thể khiến vài tập đoàn như NVIDIA tăng trưởng doanh thu vượt trội, nhưng nếu phần lớn người lao động không thấy thu nhập thực sự cải thiện, thì thị trường tiêu dùng đại chúng sẽ kém hấp thụ, và năng suất cao không còn là lời hứa cho tăng trưởng, mà chỉ là lời nhắc rằng sản xuất chỉ có ý nghĩa khi người tiêu dùng đủ khả năng hấp thụ nó.

Với một nền kinh tế có tỷ trọng nông nghiệp vẫn còn đáng kể và thu nhập vẫn ở nhóm dưới như Việt Nam, đây có thể là một lời nhắc nhở đáng kể.

Trương Trí Vĩnh

=====

ÂY-AI với TẾT VIỆT NAM

Khi mọi người thấy tôi dùng từ "TẾT VIỆT NAM" hẳn là thấy hơi lạ. Vâng đây chính là vấn đề của mấy kẻ đi tha hương như tụi tôi.

Mỗi khi Tết đến xuân về, mấy kẻ người nước ngoài cũng có biết sơ sơ là sắp có TẾT VIỆT NAM, nhưng khi hỏi về TẾT của mình họ lại cứ quen miệng dùng từ "Chinese New Year". Mỗi lúc như vậy, tôi lại tối SẦM cái mặt lại và nói "If you cannot say "VIETNAM New Year", you can say "LUNAR NEW YEAR", WTF you say "Phucking new year"?"

Vì vậy tôi muốn thử xem mấy cháu ÂY-AI được dạy dỗ như thế nào về khái niệm này. Tôi đã hỏi 2 cháu GROK và cháu CHATGPT cùng 2 câu hỏi. Tôi chụp lại màn hình câu trả lời của 2 cháu ấy như dưới đây.

GROK:

CHATGPT:

Vì tôi hỏi mấy cháu bằng tiếng Việt, nên có lẽ các cháu đã lựa chọn câu trả lời để làm hài lòng người Việt chăng?

Do vậy tôi đã cố tình hỏi lại bằng tiếng English xem sao. Nhưng có lẽ chúng nó đều đã biết trước tôi là người Việt thì phải.

GROK:

CHATGPT:

Để kiểm tra lại xem mấy cháu ÂY-AI sẽ nói gì, tôi đặt câu hỏi mang tính quốc tế một chút. Tới đây thì các cháu ÂY-AI đã ngang nhiên dùng từ "Phucking Chinese New Year" - con bà nó!

GROK:

CHATGPT:

Nguyễn Gia Việt - Đi bầu là xử dụng quyền công dân

 

Nguyễn Gia Việt - Người Nam Kỳ viết chữ xử dụng cho trúng chánh tả

Gia Việt hay xài chữ xử dụng, vẫn bị một ít người sửa lưng và chửi thậm tệ hoài. 

Kệ! 

Bạn bè tôi vẫn đang viết xử dụng.

Một cái băng rôn trước 1975 là đủ bằng chứng. Băng rôn bầu cử Quốc Hội Việt Nam Cộng Hòa đàng hoàng có chữ xử dụng. Có hình, có sách làm chứng nữa.

Tôi tin vào chánh tả của thời trước 1975 của Việt Nam Cộng Hòa khi xử dụng là đúng chánh tả, rồi được ông bà mình cũng những cô chú học trước 1975 chứng nhận rằng trước 1975 được cô giáo dạy là xử dụng.

Trước 1975 học giả Nguyễn Hiến Lê viết sử dụng trong sách của ông và bị người Miền Nam phản ứng, học giả là người gốc Bắc rặc.

Có những vấn đề đừng bao giờ lấy tự điển ra cố giải thích. Mấy ông làm tự điển cũng phải moi từ cuộc sống ra thôi. Thí dụ như dòng sông và cơn dông Miền Nam qua tự điển thành "giòng sông" và "cơn giông" kiểu Bắc. 

Chẳng hạn hỏi đường thì hỏi miệng, hỏi người dân chắc ăn hơn tra bản đồ hoặc map trên google.

Xử dụng có bà con với cư xử, xử thế, xử trí, xử lý của "bán họ hàng xa mua láng giềng gần" nhiều hơn là "sử" của lịch sử.

Làm ơn bớt uốn éo khi chụp mũ chữ xử dụng là của người Bắc phát âm ở Miền Nam!

Không thể nói âm X là người Bắc và âm S là của người Miền Nam. Nói vây là không hiểu âm luật kiểu Miền Nam. Người Miền Nam không uốn lưỡi chữ S. Âm chữ X có nhiều ở cửa miệng người Miền Nam.

Người Miền Bắc mua đồ sẽ nói "Chỉ tôi cách dùng?" thì người Miền Nam sẽ nói "Chỉ tôi cách xài?" 

Cùng chữ 使用 xử dụng Hán Việt mà người Bắc nói qua thành chữ "dùng" nhưng dân Miền Nam đâu có dùng, Miền Nam là xài, xây xài.

Cái thứ hết xài. Nam Kỳ gánh nước về xài, đổi nước về xài. Người Miền Bắc viết "tiêu dùng" thì Nam có thể viết tiêu xài, tiêu xài như nước .

Âm chữ X có nhiều ở cửa miệng người Miền Nam.

Tên xã gốc Khmer Xà Phiên là 1 xã của huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang. Ở Miền Đông có Xà Bang, Hà Tiên có Xà Bàn, Xà Xía. Ẩm thực Miền Nam có xá xíu, xá pấu, xà bần, xà lỉn, pạc xỉu.

Ở Nam Kỳ có nhiều xứ tên bắt đầu bằng Xẻo, thí như Xẻo Lá. Xẻo Da….Hoàn toàn không phải là "Sẻo".

Xẻo là con rạch nhỏ xíu.

Liệt kê ra: Xẻo Gừa ở Sóc Trăng, Xẻo Sầm ở Bạc Liêu, Xẻo Vông, Xẻo Môn ở Cần Thơ, Xẻo Nga ở Vĩnh Long, Xẻo Quít ở Đồng Tháp.

Kiên Giang miệt thứ là trùm Xẻo ,có Xẻo Giá, Xẻo Rô ,Xẻo Da, Xẻo Cui, Xẻo Công, Xẻo Chác, Xẻo Quao, Xẻo Ngát, Xẻo Lá, Xẻo Lùng, Xẻo Đước, Xẻo Bần, Xẻo Lúa, Xẻo Nhào, Xẻo Cạn Ngọn, Xẻo Dinh, Xẻo Xu….

Kinh xáng là chữ đặc biệt của riêng Miền Nam. Miền Bắc không có Kinh Xáng. Xáng do chữ Pháp chaland - xà lan mà ra.

“Củ năn ngăn trong lòng son đỏ

Mấy lời to nhỏ: Bạn bỏ sao đành

Chừng nào chiếc xáng nọ bung vành

Tàu Tây kia liệt máy, anh mới đành bỏ em”.

Có hàng ngàn địa danh ở lục tỉnh bắt đầu từ chữ Xáng như: Vàm Xáng, Xáng Cụt, Xáng Lớn, Xáng Bốn Tổng, Xáng Xà No, Xáng Lái Hiếu, Xáng Nàng Mau, Xáng Bà Kẹo, Xáng Tắc Vân, Xáng Chắc Băng, Cầu Xáng, Chợ Cầu Xáng, Xáng Mới, Xáng Nổ, Xáng Chìm, Xáng Chàm… 

Từ kinh Xáng Xà No, Pháp đào những con kinh nhỏ chạy ngang dẫn nước vô điền, cứ vài trăm mét lại đào một con kinh, địa danh Một Ngàn, Ngàn Rưỡi, Bảy Ngàn, Tám Ngàn tới Mười Bốn Ngàn Rưởi … có từ đó.

Người Miền Nam nói xối nước, người Bắc lại kêu là "giội nước". Về quê tắm nước mưa chứa trong lu mái đầm mát nên tụi nhỏ xối ào ào.

Bằng chứng:

"Thằng nhỏ vỗ trên lưng con chó vài cái rồi đi lại chỗ khạp nước để trước cửa đứng mà kêu heo:"Quắn, quắn ột! Quắn ột, ột, ột… Con heo núc ních đi lại, thằng nhỏ mới lấy gáo múc nước trong khạp xối mà kỳ rửa bùn đất sạch sẽ rồi lùa vô nhà". (Cay đắng mùi đời, Hồ Biểu Chánh 1923.)

Cái cần xé chỉ có ở Miền Nam.

Người Nam Kỳ kêu cái giỏ tre đương bằng tre già rất khít, có hình tròn miệng rộng, đáy sâu, có hai quai, thường để đựng đồ đạc khi chở đi trên ghe trên xe tải là cái cần xé. Người Bắc kêu là cái bồ.

Chở bánh mì cũng bằng cần xé, chở trái cây cũng giỏ cần xé.

Cần xé là gì thì chẳng ai rõ, tên Khmer hay Tàu… hay Việt? đừng giải thích cần xé là kiểu xé bỏ.

Cái chữ "xé" có trong cất nhà có nghĩa là xé, là tét làm hai. Lá xé là cái tàu dừa nước xé làm hai phơi khô mà lợp nhà. L

Chỉ có người Miền Nam mới có kiểu xấn xổ và chửi thì xối xả, xáng xả. Đánh thì xáng vài bạt tai vô mặt, người Miền Bắc làm gì có.

Người Miền Bắc mới là người thích xài âm S trong ngôn ngữ:

Trong hầu đồng kiểu Bắc ta thấy có Cô Chín Sòng Sơn được thờ tại Đền Sòng Sơn. Quang Dũng làm thơ ca ngợi Sài Sơn: 

“Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn 

 Về núi Sài Sơn ngó lúa vàng 

 Sông Đáy chậm nguồn qua Phủ Quốc 

 Sáo diều khuya khoát thổi đêm trăng."

Miền Bắc có Sài Sơn, Sóc Sơn, Sầm Sơn.

Trong ẩm thực Miền Nam có món sương sâm, sương sáo, sương sa. Nhưng chúng ta nghe đọc là xương xâm, xương xáo.

"Ai sương sâm sương sáo sương sa hột lưu đây!" 

Người Bắc kêu sương sâm, sương sáo là "thạch đen" hoặc "thạch găng".

Nói Xài Gòn nhưng viết cho mềm phải là Sài Gòn. Điều đó chứng tỏ người Miền Nam phân biệt rõ chữ X và S. Thành ra xử dụng là một lựa chọn đúng, nó cũng như xuất chiếu phim vậy!

Trước 1975 là xử dụng xuất chiếu phim. Và sau 1975 theo chuẩn Bắc bị đổi thành "sử dụng" và "suất chiếu phim". Cơm phần Miển Nam bị biến thành cơm suất, suất cơm.

Xum xuê hay sum suê? Nhiều người khẳng định,kết luận dân Bắc phát âm hay lộn từ âm có chữ S thành chữ X. Nhưng thực tế hình như là ngược lại. Thí dụ là chữ xum xuê.

Thí dụ đoạn văn sau trích từ "Đoạn tình, chương 2" của Hồ Biểu Chánh:

"Trong hàng rào đúc sạn rào dọc theo lộ Cây Quéo, mà đối với cửa cái trong nhà ngay bót, thì có cây xoài thật lớn, gốc cả ôm, tàn chần vần, lá xum xuê."

Người Miền Nam viết xum xuê rõ ràng, nói có sách mách có chứng. Xin đừng có lý luận bịnh hoạn rằng Hồ Biểu Chánh nói xum xuê có âm chữ X là... kiểu Bắc Kỳ nghen?

Trong khi thơ văn, báo chí của người Miền Bắc đều viết sum suê và sau 1975 dạy học trò Miền Nam viết sum suê  và cho là đúng chánh tả (??)

Từ xum xuê thành "sum suê" chứng tỏ người Bắc mới ngọng chữ S.

Vua tiếng Việt chương trình ngày 28/10/2022 yêu cầu: "Hãy viết lại cho chính xác từ "xum xê". Người chơi đưa ra cách viết xum xuê, nhưng không được chấp nhận, vì "chưa chính xác".

Chữ xum xuê có 6 cuốn tự điển ghi nhận mà sau 1975 vẫn bị đá bỏ đó thôi.

Kết luận: 

Khi nói một vấn đề và tạm kết một vấn đề thì chúng ta coi tự điển, và quan trọng là không phải tự điển trên sách, phải coi tự điển sống là thực tế của xã hội, từ chính con người nhân chứng.

Chữ xử dụng, xuất chiếu, chia xẻ bị thủ tiêu sau 1975, chữ xum xuê bị thủ tiêu, hai chữ này có ai dám nói dựa vào tự điển? 

Viết lại một lần nữa:

Tôi tin vào chánh tả của thời trước 1975 của Việt Nam Cộng Hòa khi xử dụng, xuất chiếu, xum xuê là đúng chánh tả, được ông bà mình chứng nhận rằng trước 1975 được cô giáo dạy là xử dụng, xuất chiếu.

Vậy chúng ta, người Miền Nam hãy viết cho đúng chánh tả là xử dụng và xuất chiếu, cũng như xum xuê.

Vậy là xong.

Nguyễn Gia Việt